ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΠΥΡΟΥ ΠΕΤΡΟΥΛΑΚΗ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΙΝΩΑΣ

Σήμερα έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε στη σελίδα μας τον συγγραφέα Σπύρο Πετρουλάκη, σε μια πραγματικά γεμάτη και πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη. Μιλήσαμε για την επανέκδοση του πρώτου του έργου, με τίτλο ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΤΗΣ ΝΕΦΕΛΗΣ, για το νέο του έργο με τίτλο ΚΑΘΑΡΜΟΣ, για τους ήρωες του, για τη συγγραφή κοινωνικών μυθιστορημάτων, για τη θεματολογία του, για τη θέση του βιβλίου στη σύγχρονη κοινωνία και για τα έργα του που έχουν μεταφερθεί στη μικρή οθόνη.

     Ο Σπύρος Πετρουλάκης μεγάλωσε στο Ρέθυμνο και στα Χανιά από όπου και κατάγεται, ενώ σήμερα ζει και εργάζεται στη γενέτειρά του, την Αθήνα. Έχει δύο παιδιά, την Ειρήνη και τον Κωνσταντίνο. Συνθέτει μουσική και γράφει στίχους, ενώ τραγούδια του έχουν ερμηνεύσει γνωστοί καλλιτέχνες. Έχει γράψει μουσική και τραγούδια για ντοκιμαντέρ και θεατρικές παραστάσεις, ενώ έχει διατελέσει και ραδιοφωνικός παραγωγός. Είναι προπονητής και Πανελληνιο­νίκης στο άθλημα του Taekwondo και έχει ως χόμπι την αναρρίχηση, τις καταδύσεις και τη φωτογραφία. Φωτογραφίες του έχουν βραβευτεί και δημοσιευτεί σε ευρωπαϊκά περιο­δικά. Από τις εκδόσεις Μίνωας κυκλοφορούν δώδεκα μυθιστορήματά του για ενήλικες και επτά βιβλία για παιδιά. Τα βιβλία του Σασμός και Ναυάγιο έχουν μεταφερθεί στην τηλεόραση σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία.

Τον ευχαριστούμε θερμά για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

 

1 Σας καλωσορίζουμε στη σελίδα μας. Αφορμή της συνέντευξής μας η επανέκδοση του βιβλίου Το παράθυρο της Νεφέλης από τις εκδόσεις Μίνωας, όμως θα προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε σε βάθος τον συγγραφέα Σπύρο Πετρουλάκη. Πείτε μας, λοιπόν, πώς θα περιγράφατε εσείς τη θέση σας ως συγγραφέας στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία; Τι είναι αυτό που θα  θέλατε να μείνει στην ψυχή των αναγνωστών σας σαν κατακλείδα από το σύνολο του έργου σας;

     Καταρχάς, σας ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία. Δεν μου είναι εύκολο να περιγράψω εγώ τη θέση μου στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Πιστεύω πως αυτό είναι κάτι που ανήκει στους αναγνώστες, στους κριτικούς και, τελικά, στον χρόνο. Εκείνο, όμως, που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι από το πρώτο μου βιβλίο μέχρι σήμερα προσπαθώ να υπηρετώ την ίδια αρχή: να αφηγούμαι ιστορίες που μιλούν για τον άνθρωπο. Για τις αδυναμίες, τα λάθη, τις σχέσεις, τις πληγές του, αλλά και για τη δύναμή του να ξανασηκώνεται.

Δεν έγραψα ποτέ με στόχο να διδάξω ή να περάσω κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα. Αντίθετα, προσπαθώ να δημιουργώ ιστορίες που γεννούν σκέψεις, συγκίνηση και ίσως μια πιο ανθρώπινη ματιά απέναντι στον διπλανό μας. Αν κάτι θα ήθελα να μείνει από το σύνολο του έργου μου, αυτό θα ήταν η αίσθηση ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, υπάρχει πάντα χώρος για ελπίδα, συγχώρεση και δεύτερες ευκαιρίες. Γιατί, τελικά, αυτό είναι που αναζητώ κι εγώ όχι μόνο μέσα από τη συγγραφή, αλλά και ως άνθρωπος.

2 Το παράθυρο της Νεφέλης πρωτοκυκλοφόρησε το 2014, ακολούθησε νέα έκδοση το 2018 και τώρα έρχεται μια ακόμα έκδοσή του. Τόσα χρόνια μετά και το βιβλίο αυτό συνεχίζει το ταξίδι του στον χώρο της λογοτεχνίας, σε αναθεωρημένη έκδοση και με νέο εξώφυλλο. Πόσο σημαντική είναι για έναν συγγραφέα η διαχρονική πορεία ενός βιβλίου του και τι πιστεύετε ότι θα προσελκύσει περισσότερο τη νέα αναγνωστική γενιά;

     Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δικαίωση για έναν συγγραφέα από το να βλέπει ένα βιβλίο του να συνεχίζει το ταξίδι του στον χρόνο. Οι επανεκδόσεις δεν είναι απλώς μια απόφαση του εκδοτικού οίκου. Είναι μια ένδειξη ότι η ιστορία εξακολουθεί να βρίσκει ανθρώπους που θέλουν να τη διαβάσουν, να συγκινηθούν ή να προβληματιστούν μέσα από αυτή. Πιστεύω ότι το Παράθυρο της Νεφέλης παραμένει επίκαιρο γιατί αγγίζει ζητήματα που, δυστυχώς, δεν έχουν ημερομηνία λήξης, όπως τη γονεϊκότητα, την ανάγκη για αγάπη, την κακοποίηση, την αναζήτηση της ταυτότητας και τη δύναμη της συγχώρεσης. Όσο αυτά συνεχίζουν να μας απασχολούν τόσο οι ιστορίες που τα φωτίζουν θα βρίσκουν τον δρόμο τους προς την καρδιά του αναγνώστη.

Όσο για τη νέα αναγνωστική γενιά δεν πιστεύω ότι προσελκύεται από ένα εντυπωσιακό εξώφυλλο ή από τον θόρυβο γύρω από έναν τίτλο. Οι νεότεροι αναγνώστες αναζητούν αυθεντικές ιστορίες και ήρωες στους οποίους μπορούν να αναγνωρίσουν κομμάτια του εαυτού τους. Αν ένα βιβλίο καταφέρει να δημιουργήσει αυτή τη σύνδεση, τότε ο χρόνος παύει να έχει σημασία.

3 Θα σταθούμε λίγο ακόμα στο βιβλίο σας Το παράθυρο της Νεφέλης. Πρόκειται για ένα κοινωνικό μυθιστόρημα βασισμένο σε αληθινά γεγονότα που πραγματεύεται την αρπαγή ενός δίχρονου κοριτσιού στη Λευκάδα του 1996 από ένα άτεκνο ζευγάρι που λαχταρούσε ένα δικό του παιδί. Και ενώ αρχικά η Νεφέλη γνωρίζει την αγάπη, όταν έρχεται στη ζωή το βιολογικό παιδί του ζευγαριού, η ζωή της Νεφέλης αλλάζει. Βιώνει κακοποίηση και απόρριψη. Πώς ορίζεται, τελικά, η γονεϊκότητα; Αρκεί η επιθυμία να αποκτήσει κανείς ένα παιδί ή μήπως η ευθύνη, η απέραντη και ανιδιοτελής αγάπη, η συνέπεια και η συνεχής φροντίδα απέναντί στο παιδί είναι αυτά που ορίζουν τον γονεϊκό ρόλο ανεξάρτητα από τη βιολογική του σύνδεση;

     Το παράθυρο της Νεφέλης γεννήθηκε από μια αληθινή ιστορία που με συγκλόνισε. Όταν γνώρισα τα πραγματικά γεγονότα, κατάλαβα πως στο επίκεντρο της ιστορίας που θα έγραφα, δεν θα βρισκόταν μόνο η αρπαγή ενός παιδιού, αλλά ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: τι σημαίνει πραγματικά να είσαι γονιός; Η επιθυμία να αποκτήσει κάποιος ένα παιδί είναι απόλυτα ανθρώπινη και βαθιά σεβαστή. Από μόνη της, όμως, δεν αρκεί. Η ιδιότητα του γονιού δεν κατοχυρώνεται ούτε με το αίμα ούτε με μια νομική πράξη. Κατακτιέται καθημερινά μέσα από την αγάπη, τη φροντίδα, την υπομονή, τη συνέπεια και, πάνω απ’ όλα, μέσα από την αποδοχή του παιδιού όπως πραγματικά είναι, χωρίς όρους και χωρίς διακρίσεις.  Αυτό πιστεύω είναι και το πιο οδυνηρό στοιχείο της ιστορίας της Νεφέλης. Δεν στερήθηκε μόνο την αλήθεια για την καταγωγή της αλλά και την ασφάλεια που δικαιούται να νιώθει κάθε παιδί μέσα στην οικογένειά του. Και αυτή η απώλεια αφήνει σημάδια πολύ βαθύτερα από όσα μπορεί να αντιληφθεί κανείς με γυμνό μάτι.

 

4 Το νέο σας βιβλίο με τίτλο Καθαρμός είναι ένα μυθιστόρημα, βασισμένο σε αληθινή ιστορία για έναν τόπο που, κυριολεκτικά, αναδύεται από το παρελθόν όταν η στάθμη του νερού της τεχνητής λίμνης στην Πέλλα πέφτει. Μια ιστορία για την επιστροφή, τη μνήμη και το παρελθόν που διεκδικεί τον καθαρμό του. Είναι πάντα οδυνηρή η αλήθεια όταν αποκαλύπτεται και πώς χειριστήκατε το θέμα αυτό συγγραφικά;

     Η αλήθεια κάποιες φορές δεν είναι εύκολη υπόθεση. Συχνά πονά, ανατρέπει βεβαιότητες και φέρνει τους ανθρώπους αντιμέτωπους με όσα προσπαθούσαν για χρόνια να κρατήσουν κρυμμένα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι και εχθρός μας. Τις περισσότερες φορές είναι η μόνη διαδρομή προς τη λύτρωση. Στον Καθαρμό ήθελα οι αποκαλύψεις να μη λειτουργούν απλώς ως ανατροπές της πλοκής. Με ενδιέφερε να έχουν συναισθηματικό βάρος, να αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι ήρωες βλέπουν τον εαυτό τους και τους ανθρώπους γύρω τους. Άλλωστε, όταν αποκαλύπτεται μια αλήθεια, δεν αλλάζει το παρελθόν. Αλλάζει, όμως, ο τρόπος με τον οποίο το κατανοούμε. Ίσως αυτό να είναι και ο πραγματικός καθαρμός. Όχι η στιγμή της αποκάλυψης, αλλά όσα καλείται να κάνει ο άνθρωπος αποκεί και πέρα, έχοντας πλέον την αλήθεια μπροστά του.

5 Οι ήρωες του Καθαρμού καλούνται να διαχειριστούν μυστικά που αποκαλύπτονται σταδιακά. Πόσο αλλάζει η ζωή τους μετά από αυτό;

     Τα μυστικά έχουν μια παράξενη ιδιότητα. Δεν βαραίνουν μόνο εκείνον που τα κρατά. Επηρεάζουν κυρίως ανθρώπους που δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή τους. Δημιουργούν σιωπές, παρεξηγήσεις, ενοχές και σχέσεις χτισμένες πάνω σε λάθος θεμέλια.

 Στον Καθαρμό η αποκάλυψη της αλήθειας δεν λύνει ως διά μαγείας όλα τα προβλήματα των ηρώων. Αντίθετα, τους φέρνει μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις. Καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις τους, να ξαναδούν ανθρώπους που πίστευαν ότι γνώριζαν και κυρίως να αποφασίσουν αν θα συνεχίσουν να ζουν αιχμάλωτοι του παρελθόντος ή αν θα κάνουν το βήμα προς τα εμπρός. Η αλήθεια μας ανοίγει μια πόρτα. Το αν θα περάσουμε μέσα ή θα μείνουμε ακίνητοι, αυτό είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία.

6 Γράφετε κοινωνικά μυθιστορήματα για ενήλικες ασχολείστε όμως και με την παιδική λογοτεχνία. Στα πρώτα μοιάζει να θέλετε να καταδείξετε την κοινωνία όπως είναι, ενώ στα παιδικά σας έργα δείχνετε στα παιδιά τον κόσμο όπως θα μπορούσε να είναι. Πόσο μεγάλο είναι το άλμα που χρειάζεται να κάνει ο συγγραφέας για να περάσει από το ένα είδος στο άλλο;

     Δεν το βλέπω ως άλμα, αλλά ως μια διαφορετική διαδρομή προς τον ίδιο προορισμό. Είτε γράφω για ενήλικες είτε για παιδιά, στο επίκεντρο βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αφηγούμαι την ιστορία. Στα κοινωνικά μυθιστορήματα μπορώ να σταθώ περισσότερο στις αντιφάσεις, στις σκιές και στις δύσκολες πλευρές της ζωής. Στην παιδική λογοτεχνία οφείλω να είμαι πιο λιτός, πιο άμεσος και πιο προσεκτικός, γιατί απευθύνομαι σε αναγνώστες που διαμορφώνουν ακόμη τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο. Ο κόσμος είναι ο ίδιος είτε τον κοιτάζει ένα παιδί είτε ένας ενήλικας. Εκείνο που οφείλει να αλλάζει είναι η ευθύνη του συγγραφέα απέναντι στον αναγνώστη του και ο τρόπος με τον οποίο του αφηγείται αυτή την αλήθεια.

7 Πώς ο Σπύρος Πετρουλάκης αποφεύγει τον μελοδραματισμό  στη διαχείριση τόσο ευαίσθητων κοινωνικών θεμάτων όπως η παιδική κακοποίηση και η λευχαιμία; Ποια «λογοτεχνικά εργαλεία», ας μας επιτραπεί ο όρος,  χρησιμοποιείτε, για να διατηρήσετε αυτήν την αξιοπρέπεια της αφήγησης που βλέπουμε στα έργα σας;

     Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν «λογοτεχνικά εργαλεία» που μπορούν από μόνα τους να προστατεύσουν μια ιστορία από τον μελοδραματισμό. Πιστεύω ότι όλα ξεκινούν από τη στάση του ίδιου του συγγραφέα απέναντι στους ανθρώπους και στις ιστορίες που αφηγείται.

     Προσωπικά όταν γράφω για τόσο ευαίσθητα θέματα, δεν προσπαθώ να σοκάρω ούτε να συγκινήσω με εύκολους τρόπους. Προσπαθώ να κατανοήσω τους ανθρώπους, να τους ακούσω και να τους αντιμετωπίσω με σεβασμό. Αυτός ο σεβασμός λειτουργεί ως το σημαντικότερο φίλτρο σε κάθε σκηνή που γράφω. Αποκεί και πέρα, η ίδια η αφήγηση επιβάλλει τη δική της πειθαρχία. Προτιμώ να αφήνω τα γεγονότα και τα συναισθήματα να μιλούν από μόνα τους, χωρίς υπερβολές και χωρίς να καθοδηγώ τον αναγνώστη για το τι πρέπει να νιώσει. Αν μια ιστορία είναι αληθινή και οι χαρακτήρες της ανθρώπινοι, η συγκίνηση θα έρθει φυσικά.

 8 Υπάρχει ένα κοινωνικό θέμα με το οποίο θέλετε να καταπιαστείτε; Δηλαδή ένα βιβλίο που δεν έχετε γράψει ακόμα, αλλά ξέρετε ότι θα πρέπει να γραφτεί;

     Ναι, υπάρχει. Και αν όλα πάνε καλά, θα γίνει κάποια στιγμή βιβλίο. Αν σας αποκαλύψω όμως σήμερα ποιο είναι, θα χαλάσω την έκπληξη τόσο στους αναγνώστες όσο και... στον εκδότη μου!

Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τα θέματα δεν τα επιλέγω επειδή είναι επίκαιρα ή επειδή προκαλούν εντύπωση. Με επιλέγουν εκείνα. Κάποια ιστορία, ένα πραγματικό γεγονός ή ένας άνθρωπος θα έρθει κάποια στιγμή και θα αρχίσει να επιμένει μέσα μου. Όταν συμβεί αυτό, ξέρω ότι ήρθε η ώρα να ξεκινήσει το επόμενο ταξίδι.

9 Ζούμε σε μια εποχή όπου το βιβλίο πλήττεται από τον ανταγωνισμό νέων μέσων, όπως του TikTok, των podcasts, των σειρών streaming. Πιστεύετε ότι το βιβλίο θα επιβιώσει της εποχής αυτής;

     Δεν βλέπω το βιβλίο να ανταγωνίζεται το TikTok, τα podcasts ή τις πλατφόρμες streaming. Κάθε μέσο έχει τον δικό του τρόπο να αφηγείται ιστορίες και τον δικό του ρόλο στη ζωή μας. Τα παρακολουθώ με ενδιαφέρον και πιστεύω ότι όλα έχουν να προσφέρουν κάτι.

Το βιβλίο, όμως, προσφέρει μια εμπειρία που κανένα άλλο μέσο δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Η ανάγνωση απαιτεί τη συμμετοχή του αναγνώστη. Δεν του δίνει έτοιμες εικόνες, παρά τον καλεί να τις δημιουργήσει ο ίδιος. Αυτή η προσωπική σχέση με την ιστορία είναι μοναδική.

Άλλωστε μην ξεχνάμε πως το βιβλίο έχει επιβιώσει αιώνες, περνώντας από τεχνολογικές επαναστάσεις, νέες μορφές ψυχαγωγίας και μεγάλες κοινωνικές αλλαγές. Πιστεύω ότι θα συνεχίσει να υπάρχει, όχι επειδή αντιστέκεται στην εξέλιξη, αλλά επειδή καλύπτει μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: την ανάγκη να αφηγούμαστε ιστορίες και να τις ζούμε με τη φαντασία μας.

10 Τι σημαίνει για εσάς η συγγραφή και τι θα λέγατε σε κάποιον που ονειρεύεται να γίνει συγγραφέας;

     Η συγγραφή είναι ένας τρόπος να κατανοώ καλύτερα τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μου. Κάθε βιβλίο είναι ένα ταξίδι γεμάτο έρευνα, αμφιβολίες, ανατροπές, αλλά και μεγάλη χαρά. Δεν έγραψα ποτέ επειδή πίστευα ότι είχα όλες τις απαντήσεις. Γράφω γιατί συνεχίζω να ψάχνω.

     Σε κάποιον που ονειρεύεται να γίνει συγγραφέας θα έλεγα πρώτα απ’ όλα να διαβάζει. Να διαβάζει πολύ και διαφορετικά είδη βιβλίων. Να παρατηρεί τους ανθρώπους, να ακούει τις ιστορίες τους και να ζει τη ζωή με ανοιχτά μάτια. Και όταν έρθει η στιγμή να γράψει, να μην προσπαθήσει να μοιάσει σε κανέναν. Να βρει τη δική του φωνή και να είναι ειλικρινής απέναντι σε αυτή. Γιατί η τεχνική καλλιεργείται. Η αυθεντικότητα, όμως, είναι εκείνη που κάνει μια ιστορία να μένει.

 

11 Τι σας συγκινεί περισσότερο όταν βλέπετε τα έργα σας να μεταφέρονται στη μικρή οθόνη;

     Με συγκινεί περισσότερο η στιγμή που οι ήρωες παύουν να υπάρχουν μόνο στη φαντασία μου και αποκτούν ζωή μέσα από τη δουλειά πολλών ανθρώπων. Είναι όμορφο να βλέπεις έναν ηθοποιό να δίνει τη δική του ερμηνεία σε έναν χαρακτήρα που μέχρι τότε υπήρχε μόνο στις σελίδες ενός βιβλίου. Ταυτόχρονα, πιστεύω ότι η λογοτεχνία και η τηλεόραση είναι δύο διαφορετικές μορφές τέχνης. Το βιβλίο ολοκληρώνει τη δική του διαδρομή όταν φτάσει στα χέρια του αναγνώστη. Έπειτα ξεκινά μια νέα δημιουργική πορεία, στην οποία πρωταγωνιστούν ο σκηνοθέτης, οι σεναριογράφοι, οι ηθοποιοί και όλοι οι συντελεστές. Είναι μια διαφορετική ανάγνωση της ίδιας ιστορίας κι αυτό έχει πάντα ξεχωριστό ενδιαφέρον για μένα. Πάνω απ’ όλα, όμως, χαίρομαι όταν βλέπω ανθρώπους που γνώρισαν μια ιστορία μέσα από την οθόνη να αναζητούν στη συνέχεια το βιβλίο. Γιατί, τελικά, το ένα μέσο δεν αναιρεί το άλλο. Συνυπάρχουν και οδηγούν το κοινό σε νέες ιστορίες.

12 Υπάρχει ο φόβος όταν γράφετε ότι πιθανόν ένα επόμενο βιβλίο μπορεί να μην έχει την ίδια απήχηση στο αναγνωστικό κοινό με τα προηγούμενα; Και αν ναι, πώς τον ξεπερνάτε και συνεχίζετε;

     Δεν έχει να κάνει με φόβο. Έχει να κάνει με σεβασμό. Σεβασμό απέναντι στους ανθρώπους που αφιερώνουν χρόνο για να διαβάσουν τα βιβλία μου και περιμένουν κάθε νέα ιστορία με μεγάλη προσμονή.

Αυτό με κάνει να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό σε κάθε βιβλίο. Αν όμως αρχίσω να γράφω με γνώμονα την επιτυχία του προηγούμενου ή τις προσδοκίες του επόμενου, τότε θα χάσω την ελευθερία μου ως δημιουργός.

Κάθε ιστορία έχει τις δικές της απαιτήσεις και την υπηρετώ με απόλυτη ειλικρίνεια.
Στο τέλος της διαδρομής, η αποδοχή ενός βιβλίου ανήκει στους αναγνώστες. Η δική μου ευθύνη είναι να γράψω μια ιστορία που να πιστεύω πραγματικά και να μπορώ να την παραδώσω στο κοινό με καθαρή συνείδηση.

13 Κλείνοντας, αφού σας ευχαριστήσουμε, θα μας πείτε πού πρόκειται να οδηγηθούν τα επόμενα συγγραφικά βήματα του Σπύρου Πετρουλάκη;

     Αυτή την περίοδο βρίσκομαι στη φάση που προσπαθώ να βάλω σε τάξη ιστορίες, πρόσωπα και γεγονότα που με απασχολούν. Υπάρχουν φωνές, εικόνες και ιδέες στο μυαλό μου και αρκετές σημειώσεις στα συρτάρια μου που περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους.

Δεν βιάζομαι να αποφασίσω ποια θα γίνει το επόμενο βιβλίο. Κάθε ιστορία χρειάζεται τον χρόνο της για να ωριμάσει. Όταν νιώσω ότι έχει βρει τη δική της φωνή, τότε θα ξεκινήσει και το επόμενο συγγραφικό ταξίδι. Μέχρι τότε... ας περιμένουμε όλοι μαζί. Γιατί, πιστέψτε με, την ίδια ανυπομονησία έχω κι εγώ.