ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΑΡΙΑΣ ΡΑΠΤΗ

 

     Τη συγγραφέα Μαρία Ράπτη, φιλοξενήσαμε στο fractal.gr αρκετές φορές, πάντα με αφορμή την έκδοση ενός νέου της έργου. Σήμερα την καλωσορίζουμε με χαρά και πάλι, για να μιλήσουμε για το νέο της βιβλίο με τίτλο Μαύρο Δάσος, που κυκλοφόρησε φέτος τον Μάρτιο από τις Εκδόσεις BELL. Την ευχαριστούμε θερμά για αυτήν την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτηση.

     Η Μαρία Ράπτη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία και –σε μεταπτυχιακό επίπεδο– Θέατρο. Εργάζεται ως φιλόλογος στην ιδιωτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με ειδίκευση στην εφαρμογή της τεχνολογίας στην εκπαίδευση. Έχει εκδώσει ένα μυθιστόρημα και δύο συλλογές διηγημάτων. Είναι ιδρυτικό μέλος της ομάδας Θέατρο του Άλλοτε, από την οποία έχουν παρουσιαστεί εφτά θεατρικά της έργα.

 

1 Κυρία Ράπτη, μιλήστε μας λίγο για την πορεία αυτού του βιβλίου. Πώς εμπνευστήκατε την ιστορία του;

     Νομίζω πως πρώτα από όλα ήταν το δάσος· η επιθυμία μου να φτιάξω μια ιστορία που διαδραματίζεται σε έναν χώρο τόσο ελεύθερο, τόσο μυστηριώδη αλλά και μαζί τόσο πληγωμένο. Έπειτα ήταν η βασική ανατροπή της πλοκής, για την οποία εύλογα δεν μπορώ να πω και πολλά πράγματα, όμως εκείνη ήταν που υπαγόρευσε κατά κάποιο τρόπο όλες τις υπόλοιπες αποφάσεις μου: τους χαρακτήρες, την ιδέα για τα γυρίσματα της ταινίας, τα ενδιάμεσα γεγονότα που περιπλέκουν την αφήγηση. Από εκεί και πέρα, όσο δούλευα την πλοκή, όλα βρήκαν τη θέση τους και κούμπωσαν στο σωστό -νομίζω- σημείο.  

 

2  Πώς επηρεάζει το παρελθόν της Αλίκης τον τρόπο με τον οποίο βλέπει την επιστροφή της και πόσο εύκολο είναι τελικά να συμφιλιωθεί κανείς με όσα άφησε πίσω;

     Πάντα μας επηρεάζει το παρελθόν, πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς; Το παρελθόν είναι οι αποσκευές που κουβαλάμε στη ζωή και, ειδικά όταν είναι τραυματικό, καθορίζει πολλά περισσότερα από όσα συνειδητοποιούμε. Η Αλίκη έχει χάσει την αυτοπεποίθησή της και η επιστροφή της σε μια διεθνή παραγωγή την κάνει να νιώθει σαν παρείσακτη. Βιώνει αυτό που σήμερα λέμε impostor syndrome: την αίσθηση ότι ανά πάσα στιγμή κάποιος θα καταλάβει ότι δεν ταιριάζει, ότι δεν είναι αρκετά καλή για να είναι μέρος της ταινίας.  Από την άλλη, όσο κι αν μας καθορίζει, δεν πιστεύω πως το παρελθόν είναι παντοδύναμο. Καθώς είμαι φύσει και θέσει αισιόδοξη, πιστεύω πως ο άνθρωπος διαθέτει αστείρευτη δύναμη και πως μπορεί να καταφέρει να συμφιλιωθεί με όσα έχασε. Να σταθεί στα πόδια του, να αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο, να διορθώσει λάθη. Αν δεν μπορεί να τα καταφέρει μόνος του, τότε ίσως τα καταφέρει με την κατάλληλη βοήθεια.

3  Τι είναι αυτό που ωθεί την Αλίκη να δεχτεί έναν ρόλο που μοιάζει να είναι ταυτόχρονα και προσωπική δοκιμασία;

     Σίγουρα φοβάται και σίγουρα δεν θα το τολμούσε αν δεν ήταν στη μέση ο καλύτερός της φίλος και σκηνοθέτης της ταινίας, ο Κρις. Νομίζω όμως πως -παρόλο που η ίδια πιστεύει ότι εκείνος την πίεσε για να πει το «ναι»- κατά βάθος είναι κάτι που το επιθυμούσε όσο τίποτε άλλο. Η μεγάλη αναγνωρισιμότητα που αποκτά κάποιος πολύ νωρίς στη ζωή του μπορεί να μετατραπεί σε βάρος όταν δεν διατηρηθεί στον χρόνο. Η Αλίκη βλέπει στην ταινία αυτή μια ευκαιρία να αποδείξει στον εαυτό της αλλά και στους άλλους ότι είναι ικανή και άρα ότι -στα μάτια της- εξακολουθεί να έχει αξία.

4  Πιστεύετε πως οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να αλλάξουν και να ξεπεράσουν όσα τους πλήγωσαν ή τελικά επιστρέφουν πάντα στις ίδιες εσωτερικές πληγές και αδιέξοδα;

     Σε ιδανικές συνθήκες, ναι, το πιστεύω. Όσο μεγάλη κι αν είναι η δύναμη του τραύματος, ο άνθρωπος είναι δυνατότερος, ειδικά αν έχει γύρω του ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, αν δέχεται βοήθεια και αγάπη. Βέβαια, δεν έχω αυταπάτες. Κάποιοι είμαστε τυχεροί και ζούμε εύκολες ζωές, ενώ άλλοι δεν έχουν την ίδια πολυτέλεια. Βιώνουν κακοποίηση, εκμετάλλευση, ακραία φτώχια, βία. Δεν ξέρω πώς ξεπερνούνται όλα αυτά, όμως νομίζω πως κάθε άνθρωπος οφείλει να αγωνιστεί γι’ αυτό. Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος βαθιά μέσα του αναζητά την αποδοχή, την ίαση και την αγάπη. Απλώς όταν νιώθει πως δεν μπορεί να τα βρει, μπορεί να τα απαιτήσει -και να γίνει έτσι πολύ επικίνδυνος.

5  Τι ακριβώς συμβολίζει το Μαύρο Δάσος στην εξέλιξη της ιστορίας σας;

     Το Μαύρο Δάσος είναι το άγριο, αρχέγονο ένστικτο του ανθρώπου που κοιμάται κάτω από το προπέτασμα του πολιτισμού. Είναι το ανεξέλεγκτο κομμάτι μας, η αταβιστική μας κληρονομιά από τότε που όλα γύρω μας ήταν φόβος. Ταυτόχρονα είναι τα λάθη μας· οι ανθρώπινες παρεμβάσεις είναι αυτές που το αλλοιώνουν και το πληγώνουν. Και τέλος είναι η φύση, που πάντα θα έχει την τελευταία, τρομερή λέξη και που δεν θα υποταχτεί ποτέ. Το πολύ-πολύ, να μας αποβάλλει ως κακό παράσιτο.

6  Ποιο είναι το πιο σημαντικό μήνυμα που κρύβεται σε αυτό το βιβλίο; Τι θα θέλατε δηλαδή να κρατήσουν οι αναγνώστες σας από το αναγνωστικό τους ταξίδι με το Μαύρο Δάσος;

     Δεν γράφω για να μεταδώσω απαραίτητα κάποιο μήνυμα· δεν μου αρέσει να γίνομαι διδακτική. Αν, όμως, το βιβλίο αφήνει κάτι πίσω του, ίσως θα ήθελα να είναι η ιδέα ότι θα μπορούσαμε να είμαστε λίγο πιο καχύποπτοι απέναντι σε όσα βλέπουμε και ακούμε. Τα μέσα που υπάρχουν για να μας χειραγωγήσει κάποιος αυξάνονται και εξελίσσονται ραγδαία. Όσο για την πρόθεση να χειραγωγήσουμε ο ένας τον άλλον, πότε έλειψε;

7  Ποιες θα λέγατε ότι είναι οι αναγνωστικές σας αναφορές που βοηθούν στον σχηματισμό μιας αστυνομικής ιστορίας; Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που σας έχει επηρεάσει περισσότερο και γιατί;

     Οι αναφορές μου, τουλάχιστον στη διαμόρφωση του ύφους μου, δεν περιορίζονται στην αστυνομική λογοτεχνία. Σίγουρα με έχουν επηρεάσει συγγραφείς του είδους, με προεξάρχοντες τον Poe, τον Lovecraft και την Mary Shelley. Αγαπώ πολύ την Shirley Jackson, που μου έμαθε πόσος τρόμος μπορεί να κρύβεται στην αβεβαιότητα, και φυσικά θαυμάζω το φαινόμενο Stephen King. Όμως με έχει επηρεάσει και η Marguerite Yourcenar, που είδε τους ανθρώπους όπως κανείς άλλος αλλά και η Ursula Le Guin, με τον μοναδικό της τρόπο να μιλά για υπαρκτά ζητήματα μέσω της φαντασίας. Το ίδιο και η Margaret Atwood, για τη διορατικότητά της απέναντι στους κοινωνικούς μηχανισμούς εξουσίας. Παράλληλα, αισθάνομαι πως κουβαλώ μέσα μου και τη δημώδη ελληνική λογοτεχνία, τους θρύλους, τις παραδόσεις και το δημοτικό τραγούδι, όπου το υπερφυσικό και το καθημερινό συνυπάρχουν με έναν τρόπο απολύτως φυσικό.

8 Λένε ότι οι συγγραφείς, νιώθουν ζωντανούς τους ήρωες τους. Υπήρξε στιγμή που κάποιος ήρωας σας άλλαξε πορεία όσο γράφατε την ιστορία, σαν να κινούσε ο ίδιος τη μοίρα του; Και αν ναι, τελικά το κατάφερε;

     Δεν θα το έλεγα. Ακολουθώ πάντα λεπτομερές πλάνο της πλοκής, το οποίο έχει φυσικά προηγηθεί της συγγραφής. Οι ήρωές μου είναι δικά μου κατασκευάσματα· δεν παίρνουν αποφάσεις, οπότε δεν αλλάζουν και την πλοκή. Δεν τους νιώθω ζωντανούς και -ειλικρινά- ελπίζω να μην είναι, γιατί δεν νομίζω πως θα με συμπαθούσαν ιδιαίτερα.

9 Ψυχολογικό θρίλερ το λογοτεχνικό είδος που υπηρετείτε μέχρι στιγμής, με τη γραφή σας να δημιουργεί μια έντονη ψυχολογική ατμόσφαιρα και αγωνία. Τι είναι αυτό που σας ελκύει περισσότερο στις ιστορίες αγωνίας και μυστηρίου;

     Οι ιστορίες αγωνίας και μυστηρίου με γοητεύουν γιατί είναι φοβερά διασκεδαστικές. Προκαλούν το «thrill», δηλαδή την έξαψη, τον ενθουσιασμό (από εκεί προέρχεται και ο όρος θρίλερ, άλλωστε). Ανέκαθεν ο άνθρωπος αγαπούσε τις τρομακτικές ιστορίες: τα παραμύθια, στην αρχική τους μορφή ήταν φριχτά, αιματοβαμμένα και φυσικά ήταν η διασκέδαση των μεγάλων, το Netflix τους. Και, βέβαια, μέσα από τις ιστορίες μυστηρίου, μπορεί κάποιος να θίξει πολύ καίρια και σοβαρά ζητήματα, που αλλιώς ίσως να θεωρούνταν πιο «δύσκολα» ή πιο «βαριά». Θέματα όπως η χειραγώγηση, η κακοποίηση, η σχέση μας με τη φύση, τα όρια του ίδιου του ανθρώπου.

10 Κλείνοντας, αφού σας ευχαριστήσουμε, θα θέλατε μας μιλήσετε για τα μελλοντικά συγγραφικά σας βήματα; έχει ήδη γεννηθεί μέσα σας η ιδέα ή ο κεντρικός ήρωας ενός νέου έργου; Σκέφτεστε να κινηθείτε πάλι σε ένα νέο ψυχολογικό θρίλερ;

     Νομίζω ότι θα συνεχίσω να γράφω ψυχολογικά θρίλερ -τουλάχιστον προς το παρόν. Μου αρέσει πάρα πολύ να ασχολούμαι με την πλοκή, να ψάχνω τις συνδέσεις και τις αιτίες των γεγονότων, να σχεδιάζω τις ανατροπές. Το επόμενο βιβλίο μου είναι, επομένως, ένα ψυχολογικό θρίλερ και βρίσκεται στα χέρια των πρώτων αναγνωστών (beta readers), ενώ παράλληλα ετοιμάζω το σχεδιάγραμμα για το μεθεπόμενο. Πολλές ιδέες, λίγος χρόνος… καταλαβαίνετε. Σας ευχαριστώ θερμά!