ΕΛΕΝΑ ΜΠΟΛΟΝΑΣΗ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

 

     Φιλοξενούμε σήμερα τη συγγραφέα Έλενα Μπολονάση, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου της έργου από τις εκδόσεις Μίνωας, με τίτλο ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΦΟΝΟΣ.

     Η Έλενα Μπολονάση είναι Δικηγόρος-Εγκληματολόγος, πτυχιούχος Νομικής και Ελληνικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Εγκληματολογική-Δικαστική Ψυχολογία. Σπούδασε, επίσης, μουσική και σενάριο. Είναι καθηγήτρια σε μεταπτυχιακά προγράμματα Δικαστικής Ψυχολογίας και διδάσκει σε ιδιωτική σχολή: «Εγκληματολογία», «Ανακριτική», «Ποινικό Δίκαιο», «Δίκαιο Ανηλίκων», «Βίαια Εγκλήματα». Έχει ασχοληθεί με τηλεοπτικό, αστυνομικό ρεπορτάζ και είναι μέλος της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (Ε.Λ.Σ.Α.Λ.). Έργα της: Ο λόφος του Ερνιόν, εκδ. 24γράμματα (βραβευμένο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών) και Ο λύκος μένει σπίτι, εκδ. Ψυχογιός. Έχει λάβει μέρος στις συλλογές διηγημάτων Είκοσι τέσσερις αστυνομικές ιστορίες στις ράγες και Σκοτεινή νήσος, εκδ. Κύφαντα. Έχει τιμηθεί από την Ένωση Σεναριογράφων Ελλάδας με το 1ο και το 3ο βραβείο. Το σενάριο Αντέχεις το σκοτάδι; αποτέλεσε το επίσημο προωθητικό βίντεο του Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Agatha 2024 και προβλήθηκε από την ΕΡΤ.

     Την ευχαριστούμε θερμά, για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

 

1 Καλωσορίζουμε τη συγγραφέα Έλενα Μπολονάση, για να μιλήσουμε κυρίως για το νέο της βιβλίο με τίτλο ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΦΟΝΟΣ που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ. Πείτε μας ποια ήταν η έμπνευσή σας για τη βασική ιδέα αυτού του βιβλίου;

     Καλώς σας βρήκα κι ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση. Η έμπνευση προέκυψε από το τέλος των κλασικών παραμυθιών, πιο συγκεκριμένα τη φράση: «ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Στη σύγχρονη εποχή το ευτυχισμένο τέλος των παραμυθιών μοιάζει αυταπάτη, αφού η πραγματικότητα αποδεικνύει πως η τέλεια εικόνα κρύβει γκρίζες ζώνες. Η ευτυχία και η ιδανική οικογένεια μπορεί να πνίγονται σε σκοτεινά μυστικά. Τα περισσότερα εγκλήματα συμβαίνουν πίσω από ερμητικά κλειστές πόρτες, εκεί που όλα μοιάζουν ρομαντικά, όπως μας έμαθαν τα παραμύθια. Γυναίκες κακοποιούνται, παιδιά βιώνουν μια επίγεια κόλαση, ηλικιωμένοι γίνονται θύματα εκμετάλλευσης και κάθε μορφής βίας. Το κακό δεν φοράει μαύρη κάπα, είναι μια ανθρώπινη δυνατότητα. Και το καλό δεν κερδίζει πάντα.

2 Ο τίτλος Μια φορά και ένας φόνος, αρχικά παραπέμπει στην έναρξη των παραμυθιών. Όμως εδώ έχουμε φόνους αντί για μαγεία. Εδώ ο δολοφόνος δημιουργεί τις σκηνές του εγκλήματος, παρμένες από τα κλασικά παραμύθια, μια, ομολογουμένως, πολύ ευφάνταστη ιδέα. Γιατί ο δολοφόνος επιλέγει να «ντύνει» τα εγκλήματά του με τη μορφή παραμυθιών και τι αποκαλύπτει αυτό για τη σχέση ανάμεσα στην αθωότητα και το σκοτάδι;

     Όλοι μεγαλώσαμε με παραμύθια. Το ίδιο και ο «παραμυθάς», ο κατ’ εξακολούθηση δολοφόνος που όταν ήταν μικρός λάτρευε τις αφηγήσεις και το ευτυχισμένο τέλος τους, που τον έκαναν να πιστέψει πως κάποια στιγμή, όσες δοκιμασίες κι αν περνάει κάποιος, έρχεται η δικαίωση. Η σκληρή πραγματικότητα η οποία βίωσε όμως, διέψευσε τις προσδοκίες του. Όσα παραμύθια κι αν διαβάσει πια, δεν μπορεί να κοιμηθεί τα βράδια. Έτσι, ο «παραμυθάς» αποφασίζει να «διορθώσει» την ιστορία. Ξεκινά ένα μακάβριο παιχνίδι, μετατρέποντας το τέλος των κλασικών παραμυθιών σε πραγματικές, σοκαριστικές σκηνές εγκλήματος.

Καμιά φορά το φως και η παιδική αθωότητα βυθίζονται στο σκοτάδι μιας πραγματικότητας που είναι σκληρή και άδικη.

3 Ο δολοφόνος αφηγείται κάνοντας χρήση της πρωτοπρόσωπης αφήγησης. Είναι ένα συγγραφικό τέχνασμα για να οδηγηθεί ο αναγνώστης πιο κοντά στην αλήθεια ή μήπως τελικά επιλέξατε αυτόν τον τρόπο για να τον παραπλανήσετε;

     Ο δολοφόνος απευθύνεται στον αναγνώστη σε πρώτο πρόσωπο από την πρώτη κιόλας σελίδα και ξεδιπλώνει τον τρόπο σκέψης του, τον χαρακτήρα, την προσωπικότητά του. Έτσι, θέλησα ο αναγνώστης να καταφέρει να τον κατανοήσει, χωρίς να τον δικαιολογεί, αλλά να εντοπίσει το βαθύτερο ψυχολογικό κίνητρο των πράξεών του. Ακολουθώντας από την αρχή μέχρι το τέλος με άμεσο τρόπο την ιστορία του «παραμυθά», εστιάζει όχι μόνο στο ποιος διέπραξε τα εγκλήματα, αλλά στο γιατί.

4  Ο αστυνόμος Πετρίδης έχει μαζί του δυο βοηθούς, τον Φάνη Αλεξίου και τη Νίκη Δελή, δυο προσωπικότητες εντελώς διαφορετικές. Σε ποιο βαθμό αυτοί οι δύο τόσο διαφορετικοί χαρακτήρες επηρεάζουν την εξέλιξη της έρευνας;

     Είναι πράγματι δύο προσωπικότητες πολύ διαφορετικές. Αυτή ακριβώς η αντίθεση των χαρακτήρων τους προσφέρει μια πολυφωνία στην έρευνα, καθώς ο ένας συμπληρώνει τα τυφλά σημεία του άλλου. Όμως τους ενώνει κάτι κοινό που είναι εμφανές στον τρόπο που συνεργάζονται: είναι ταγμένοι στην υπεράσπιση του δικαίου και έχουν ένα γνήσιο ενδιαφέρον για τους ανθρώπους γύρω τους.

5 Στο μυθιστόρημά σας η προσωπική αίσθηση δικαιοσύνης οδηγεί έναν άνθρωπο στο να ξαναγράψει τα παραμύθια με σκοτεινό τρόπο, αποκαλύπτοντας όσα αυτά συνήθως κρύβουν επιμελώς. Πάντα τα παραμύθια έχουν αθέατες πλευρές που είναι σκοτεινές και τι θα μπορούσε να συμβεί στον κόσμο όταν όλα αυτά που γνωρίσαμε στα παραμύθια ανατραπούν και αποδειχθεί η σκοτεινή πλευρά κάθε ιστορίας;

     Τα παραμύθια ήταν ο τρόπος των παλαιότερων κοινωνιών να μιλήσουν για το κακό, μεταφορείς των πολιτισμικών πεποιθήσεων της κάθε εποχής. Η ανάγκη να διαχειριστούμε το κακό οδήγησε στη γέννηση και την τεράστια άνθιση της αστυνομικής λογοτεχνίας. Η αστυνομική λογοτεχνία είναι ο καθρέφτης της σύγχρονης κοινωνίας. Είναι το «παραμύθι» του ενήλικα. Ο Λύκος των παιδικών μας χρόνων μετατρέπεται στον χειριστικό serial killer. Το χαμένο παιδί στο δάσος μεταμορφώνεται στο ευάλωτο θύμα μιας κοινωνίας που αδιαφορεί. Σε όλες τις ιστορίες των παιδικών μας χρόνων υπήρχε αυτή η σκοτεινή πλευρά. Σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει, είναι όμως ανάγκη να φωτιστούν εκείνες οι πλευρές των παραμυθιών που έμειναν αθέατες μόνο και μόνο για να νιώθουμε ασφαλείς πως η τάξη πάντα αποκαθίσταται.

6 Συγγραφέας, αλλά Δικηγόρος-Εγκληματολόγος. Αν θύτες και θύματα μιας αστυνομικής ιστορίας έρχονταν αντιμέτωποι με την επαγγελματική σας ιδιότητα ποια θα ήταν η πρώτη ερώτηση που θα τους κάνατε;

     Όπως σε όλα τα εγκλήματα ποινικού δικαίου, είναι πολύ σημαντικό να αναγνωριστεί το κίνητρο πίσω από την πράξη. Για τον λόγο αυτό θα ρωτούσα τον θύτη για τον λόγο που διέπραξε το έγκλημα. Το θύμα είναι παράγοντας του εγκλήματος που, χωρίς να είναι υπεύθυνο, μπορεί να δώσει σημαντικές απαντήσεις για τη σε βάρος του πράξη. Θα ρωτούσα πρώτα ποια είναι η σχέση του με τον θύτη.

7 Αυτή τη φορά γράφετε για έναν serial Killer. Ήταν εύκολο να δημιουργήσετε μια τέτοια προσωπικότητα που χωρίς να δικαιολογείται, οδηγεί τον αναγνώστη στο να κατανοήσει τη διαδρομή που τον έφερε στο έγκλημα;

     Για τον λόγο αυτό εστίασα πολύ στο υπόβαθρο του χαρακτήρα, αναδεικνύοντας όλους εκείνους τους παράγοντες που τον οδήγησαν στη διάπραξη ειδεχθών εγκλημάτων. Ο «παραμυθάς» δίνει στις ιστορίες το αιματηρό τέλος που εκείνος θεωρεί «δίκαιο», το μόνο τέλος που μπορεί να ηρεμήσει τους δαίμονές του για να μπορέσει να κοιμηθεί. Προσπαθεί, ουσιαστικά, να αποδώσει δικαιοσύνη μέσα από το δικό του, παραμορφωμένο και σκοτεινό πρίσμα ηθικής γιατί ο ίδιος αδικήθηκε.

8 Ένας κατ’ εξακολούθηση δολοφόνος δρα παρακινούμενος όχι μόνο από το προσωπικό του κίνητρο, αλλά και από την ίδια του την ψυχοσύνθεση, αφήνοντας σε κάθε σκηνή εγκλήματος τη δική του «υπογραφή»: μια σκισμένη σελίδα και ένα κόκκινο αντικείμενο, στοιχεία που μοιάζουν να κρύβουν ένα βαθύτερο, σκοτεινό νόημα για τον ίδιο. Τι μπορεί να συμβολίζουν αυτά τα ευρήματα και ποιο μυστικό επιχειρεί να αποκαλύψει ή να αποκρύψει μέσα από αυτά;

     Αυτά τα ευρήματα δεν είναι απλώς στοιχεία σε μια σκηνή εγκλήματος. Είναι τα κομμάτια ενός μακάβριου παζλ που προσφέρουν στην αστυνομία ένα παράθυρο στην ψυχοσύνθεση του δράστη. Πυροδοτούν το κυνηγητό ανάμεσα στον δολοφόνο και τις Αρχές. Τα σύμβολα αυτά δεν είναι καθόλου τυχαία, τα έχει επιλέξει ο «παραμυθάς» στοχευμένα και για τον ίδιο έχουν ιδιαίτερη σημασία.

9 Ακολουθείτε κάποια συγκεκριμένη τεχνική όταν γράφετε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα; Γνωρίζετε το τέλος του έργου ή αυτό το ανακαλύπτετε σιγά σιγά μαζί με τους ήρωες, καθώς προχωρά η ιστορία;

     Πάντοτε ξεκινάω με το τι θα ήθελα να πω μέσα από την ιστορία. Με ενδιαφέρει η κοινωνική διάσταση των ιστοριών. Μετά χτίζω τους ήρωες και έχω τουλάχιστον μια εκδοχή για το τέλος. Ωστόσο, έχει τύχει αυτό στην πορεία να διαμορφωθεί ανάλογα με την προσωπικότητα των πρωταγωνιστών. Καθώς οι χαρακτήρες ζωντανεύουν, αρχίζουν να έχουν λόγο και κινούν τα νήματα.  

10 Κλείνοντας και αφού σας ευχαριστήσουμε, θα θέλατε να μας πείτε πού πιστεύετε ότι θα οδηγηθούν τα επόμενα συγγραφικά σας βήματα; Θα συνεχίσετε στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος;

     Το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι το είδος που μου δίνει την δυνατότητα να εκφράσω κοινωνικούς προβληματισμούς. Μέσα από την εργασία μου, τη διδασκαλία της εγκληματολογίας, τα ερεθίσματα είναι τόσα πολλά που το αστυνομικό μυθιστόρημα μοιάζει μονόδρομος. Ωστόσο, διαβάζω όλα τα λογοτεχνικά είδη, Έλληνες και ξένους  συγγραφείς και αγαπώ πολύ την κλασική λογοτεχνία.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την όμορφη συζήτησή μας!