ΑΝΤΩΝΗΣ ΖΕΡΒΟΣ, Η ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ, BELL /ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

     Ο Αντώνης Ζερβός γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης και μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στη Ρόδο και στον Πειραιά. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ. και εργάζεται ως δικηγόρος. Το πρώτο του μυθιστόρημα ήταν το «DEADLiNE» (Εκδόσεις Πνοή), ενώ ιστορίες του έχουν περιληφθεί σε δύο συλλογές διηγημάτων των Εκδόσεων Κύφαντα. Σήμερα καλεσμένος μας, για να μιλήσουμε για το νέο του έργο με τίτλο Η ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βell.

     Πρόκειται για ένα αστυνομικό – ψυχολογικό θρίλερ, στο οποίο, ο κεντρικός ήρωας είναι ο διάσημος συγγραφέας Άλκης Βρετός που κάποτε ήταν γνωστός για τις σκοτεινές ιστορίες των βιβλίων του. Όταν θα λάβει έναν μυστηριώδη φάκελο με τη φωτογραφία μιας γυναίκας νεκρής, θα αναγκαστεί να γράψει την ιστορία της για λογαριασμό του… Βαλτάσαρ, του ίδιου του λογοτεχνικού δημιουργήματος του. Για πολλά χρόνια, οι νεκρές των βιβλίων του, ήταν ανώνυμες. Μέχρι που φτάνει η στιγμή όπου μια γυναίκα θα βρεθεί νεκρή και ο Άλκης, αυτή τη γυναίκα τη γνωρίζει. Και τότε, η δική του σκοτεινή μυθοπλασία θα αρχίσει να μετατρέπεται σε μια αληθινά εφιαλτική πραγματικότητα.

 

1 Σας καλωσορίζουμε και ας ξεκινήσουμε με το πώς προέκυψε η συγγραφή του δεύτερου έργου σας με τίτλο Η ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις BELL. Πρόκειται, αμιγώς, για μια αστυνομική ιστορία ή υπάρχει κάτι περισσότερο που σας ενδιέφερε να αναδείξετε;

 

     Καλώς σας βρήκα, ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Αν έπρεπε να την εντάξω σε κάποιο είδος θα έλεγα πως η ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ είναι ένα ψυχολογικό, αστυνομικό  θρίλερ. Μέσα από τις μικρές ιστορίες των διαφορετικών πρωταγωνιστών που αναπτύσσονται όσο προχωρά η πλοκή βγαίνει στην επιφάνεια το σκοτάδι που κρύβει ο καθένας τους. Αυτό ήταν και το κυρίαρχο στοιχείο που εξ αρχής με  τραβούσε στην ιστορία αυτή. Μάλλον το κατάφερα αρκετά καλά, αν σκεφτεί κανείς ότι για τον Γιάννη Πανούση η ΓΥΝΑΙΚΑ δεν είναι μια αστυνομική ιστορία αλλά μια σπουδή στην φύση του Κακού.

 

 2 Ο Άλκης Βρεττός δημιούργησε τον Βαλτάσαρ, ωστόσο, σταδιακά αρχίζει να ζει στη σκιά του. Πιστεύετε ότι υπάρχουν ήρωες που, όσο γράφονται και εξελίσσονται, αρχίζουν σιγά σιγά να κυριαρχούν στη ζωή ενός συγγραφέα;

     Δεν μπορώ να σκεφτώ κάποιον συγκεκριμένο όμως ναι, είμαι σίγουρος πως  υπάρχουν εκεί έξω. Ελπίζω να μου συμβεί ποτέ! Θεωρώ πως είναι πολύ πιο εύκολο να συμβεί απ’ όσο νομίζουμε. Γράφοντας κλέβουμε, από τους γύρω μας ως τυχαίους ανθρώπους που συναντάμε στον δρόμο, στο μετρό. Όσο πιο κοντά μας βρίσκεται κάποιος τόσο περισσότερο πέφτει θύμα της ‘’κλοπής’’ μας αυτής. Μέσα σε όλο αυτό, ο πρώτος που κλέβουμε είναι ο εαυτός μας ο ίδιος. Κάπου εκεί, όσο κάποιος ήρωας εξελίσσεται με τον χρόνο, ωριμάζει, γερνά μαζί μας, μπορούν τα όρια να ξεθωριάσουν, ξεκινώντας από το να επιβάλει εκείνος στον δημιουργό του τις επόμενες επιλογές του. Κατά κάποιον τρόπο αυτό δεν είναι που συμβαίνει ότι κάποιος ήρωας γνωρίσει τόση επιτυχία ώστε οδηγεί τον δημιουργό του στην τυποποίηση, την επανάληψη;

 

3 Ποιος από τους δύο ήρωές σας, ο Βαλτάσαρ ή ο Βρεττός σας συγκίνησε περισσότερο;

     Ο Βρεττός, χωρίς δεύτερη σκέψη. Κατά κάποιον τρόπο, προχωρώντας την συγγραφή ο Βρεττός εξελίχθηκε  στο σκοτεινό alter ego  του κεντρικού ήρωα μου, του Στάβαρη.  Έχει κάνει τις δικές του μοιραίες επιλογές, τις  υπηρετεί με συνέπεια μέχρι τέλους. Ως τον χαμό του. Ο Βρεττός είναι ο άνθρωπος που δεν έμαθε από τα λάθη του, η πτώση του δεν τον έκανε πιο σοφό. Επιστρέφοντας σ’ αυτό που εκείνος θεωρεί επιτυχία είναι χειρότερος σαν άνθρωπος απ’ ότι πριν. Πιο αλαζόνας, πιο εγωπαθής. Πιο πεινασμένος. Πιο τυφλός.

Ο Βαλτάσαρ από την άλλη είναι το Κακό. Απόλυτο, δωρικό. Πίσω του υπάρχει μια ολόκληρη πορεία, προσεχτικά κτισμένη, με τον τελικό στόχο τον χαμό του Βρεττού.

 

4 Συμβολίζει κάτι για εσάς το όνομα Βαλτάσαρ ή ήταν τυχαία η επιλογή του;

     Και τα δυο. Πριν σας απαντήσω όμως πρέπει να ξέρετε ότι στις ιστορίες μου πολλοί ήρωες είναι επηρεασμένοι από υπαρκτούς φίλους μας. Μαζί με τα χαρακτηριστικά τους ‘’κλέβω’’ και τα πραγματικά ονόματα τους.  Στην ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ η συντριπτική πλειοψηφία των ηρώων ανήκει σ’ αυτήν την κατηγορία. Στην περίπτωση του όμως του Βαλτάσαρ τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά. Χρειαζόμουν ένα όνομα που θα ταίριαζε με τον ήρωα ενός θρίλερ, γιατί αυτό είναι ο Βαλτάσαρ. Ένα όνομα που να εντυπώνεται αλλά, το κυριότερο, να είναι μοναδικό,  να μην χρησιμοποιείται στην καθημερινή ζωή μας, διαφορετικά θα χανόταν ένα μέρος της μαγείας. Δεν θα μπορούσε να λέγεται Κώστας ή Έκτορας. Το Βαλτάσαρ λοιπόν, ήρθε μόνο του. Για μια μεγάλη περίοδο έγραφα ταυτόχρονα με την ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ και μια άλλη ιστορία, εντελώς διαφορετικού ύφους, εκτός του κύκλου του Στάβαρη και της Πέρσας. Σε κείνη την ιστορία, η οποία εκτυλίσσεται εκτός Ελλάδας, ένας κεντρικός ήρωας ονομάζεται Βαλτάσαρ. Το βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον, οπότε έκλεψα τον ίδιο μου τον εαυτό!

 

5 Ο Βαλτάσαρ θα χρησιμοποιήσει την ανιψιά του Βρεττού ως απειλή. Είναι εύκολο να αντισταθεί κανείς σε έναν εκβιασμό που απειλεί ένα αγαπημένο μας πρόσωπο;

    Είναι ένας φρικτός εκβιασμός, κάτι που δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις, να διαχειριστής. Κανείς δεν θα ρίσκαρε στην θέση του Βρεττού, ειδικά υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες. Βέβαια, αυτό ήταν στην αρχή της συνύπαρξης του με τον Βαλτάσαρ. Στην  συνέχεια, τα δεδομένα, οι ισορροπίες αλλάζουν. Ο Βρεττός δεν έχει ανάγκη καμία απειλή για να συνεργαστεί με τον Βαλτάσαρ, να συμπορευτεί μαζί του.

 

6 Γιατί επιλέξατε να κάνετε τον Βρεττό έναν «αποτυχημένο» συγγραφέα που έχει χάσει την έμπνευσή του; Η αποτυχία τον καθιστά αυτομάτως πιο ευάλωτο;

     Το έχει αυτό η αποτυχία, μας καθιστά ευάλωτους, όλους μας. Όλοι μας σε κάποια φάση της ζωής μας κλονιζόμαστε σοβαρά. Είναι εκεί που μας παίρνει από κάτω. Αντίθετα, η επιτυχία κτίζει γύρω μας μια αίσθηση ασφάλειας, που πολλές φορές δεν διακρίνουμε πόσο επίπλαστη, πόσο εύθραυστη είναι. Είναι στην ανθρώπινη φύση, όλο αυτό το παιχνίδι, σαν ένας κύκλος.    

 

7 Σε ποιο βαθμό οι σπουδές σας και η επαγγελματική σας δραστηριότητα στη Νομική επηρέασαν τη θεματολογία του έργου σας και σας διαμόρφωσαν συγγραφικά;

     Αναμφίβολα σε πολύ μεγάλο βαθμός, αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς. Στις ιστορίες μου δεν υπάρχουν στοιχεία πραγματικών υποθέσεων που έχω χειριστεί. Ευτυχώς, φαντάζεστε να υπήρχε όντως ο Βαλτάσαρ; Έχω πάρει το κλίμα, μια σκόρπια φράση, την στάση ενός θύματος, ενός θύτη στην ανάκριση ή ενώπιον του δικαστηρίου. Ξέρετε, οι περισσότερες ιστορίες είναι δοσμένες από την πλευρά του θύματος, του ‘’καλού’’. Στην ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ είναι δοσμένη κυρίως από την πλευρά του θύτη. Του Κακού.  

 Πιστεύω ότι η Νομική σαν σπουδές αλλά κυρίως η καθημερινότητα, η επαγγελματική ενασχόληση, διαμορφώνουν, καθορίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο σκέψης σου. Τον τρόπο που βλέπεις τα πράγματα, που βιώνεις καταστάσεις, την ίδια σου την ζωή.  Είναι μοιραίο. Πιστεύω συμβαίνει το αντίστοιχο σε πολλά διαφορετικά επαγγέλματα, με τον έναν ή άλλο τρόπο. Στην δική μου περίπτωση μου επέβαλε τον ψυχαναγκασμό ό,τι γράφω να αντέχει στην λογική. Να μην χρειάζεται έναν από μηχανής θεό να μαζέψει το μικρό ή μεγάλο χάος. Έπειτα, έδωσε στις ιστορίες μου την ρευστότητα, την αμφιβολία. Την έλλειψη της απόλυτης σιγουριάς που συναντάμε σε άλλα βιβλία. Στην πραγματική ζωή ελάχιστες φορές υπάρχει μόνο μια, απόλυτη, αλήθεια. Η αμφιβολία φωλιάζει σ’ ένα πολύ μεγάλο ποσοστό πραγματικών ποινικών υποθέσεων. Η ένδειξη με την  απόδειξη έχουν χαοτική διαφορά μεταξύ τους, μια ένδειξη μπορεί να μην γίνει ποτέ απόδειξη. Να μπορεί να σταθεί στο δικαστήριο. Και εδώ ερχόμαστε, μοιραία, στο κομμάτι του procedural. Δεν είμαι μεγάλος φαν του είδους, το ομολογώ. Φροντίζω  την γνώση που λόγω επαγγέλματος έχω επί της διαδικασίας, να την οποίο κρύβω όσο καλύτερα μπορώ. Να ‘’τρέχει’’ υποδόρια στην πλοκή, σαν κάτι δεδομένο, χωρίς να κραυγάζει, να ζητά τον θαυμασμό του αναγνώστη.

 

8 Ακολουθείτε κάποια συγκεκριμένη τεχνική όταν γράφετε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα μυστηρίου; Γνωρίζετε το τέλος του έργου ή αυτό το ανακαλύπτετε σιγά σιγά μαζί με τους ήρωες, καθώς προχωρά η ιστορία;

     Αν δεν έχω το τέλος δεν μπορώ να γράψω. Αυτό συμβαίνει σε κάθε ιστορία μου. Το τέλος είναι εκείνο που οριοθετεί την ιστορία, δίνει το ύφος, το στίγμα της. Ξεκινώ από τον κορμό της ιδέας,  που πάντα γράφεται στο κινητό. Όλες οι ιδέες, οι αλλαγές, οι προβληματισμοί γράφονται στο κινητό. Πάντα. Δεν μπορώ να γράψω χωρίς λάπτοπ και κινητό. Ξέρετε, μερικές από τις καλύτερες ιδέες μου έρχονται στο αεροπλάνο, εκεί που πρακτικά είσαι μόνος,  απομονωμένος. Μάλιστα μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες για μυθιστόρημα γράφτηκε εξ ολοκλήρου κατά την διάρκεια μιας τέτοιας πτήσης.  

Από κει  και πέρα, ποτέ δεν ακολουθώ πιστά τις σημειώσεις μου. Πάντα γίνονται αλλαγές, έρχονται νέες ιδέες, νέες λεπτομέρειες παίρνουν την θέση τους.  Στις ιστορίες μου όλα τα στοιχεία υπάρχουν από την αρχή μπροστά στον αναγνώστη, συχνά με την μορφή μικρών  λεπτομερειών. Είναι σαν έναν μεγάλο παζλ, ένα παιχνίδι μυαλού που ζητά από τον αναγνώστη να συμμετάσχει. Να δημιουργήσει στο μυαλό του τις δικές του διαδρομές, τα δικά του σενάρια.

Το γεγονός ότι γράφω αργά, το κάθε βιβλίο μου παίρνει έναν χρόνο εντατικού, καθημερινού γραψίματος, μου επιτρέπει αυτόν τον τρόπο γραφής. Δεν νομίζω πως θα μπορούσα να έχω βιβλία σε πιο σύντομους χρόνους, σίγουρα όχι όσο ασκώ την δικηγορία.

Μια άλλη συνήθεια που έχω είναι κάποιες φορές να αφήνω τους ήρωες μου να ακολουθούν την δική τους επιλογή και όχι εκείνην που εγώ έχω σημειώσει. Εξάλλου, κατά κάποιον τρόπο είναι η δική τους ζωή αυτή που διαβάζουμε. Αφήνω την σκηνή να γραφτεί, να ξεκουραστεί μερικές μέρες και έπειτα την βλέπω ξανά. Τις περισσότερες φορές την κρατώ όπως είναι, όπως βγήκε πηγαία.

 

9  Πιστεύετε ότι η ελληνική αστυνομική λογοτεχνία δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από την ξένη και τι νομίζετε ότι θα πρέπει να γίνει για να αναδειχτούν οι Έλληνες συγγραφείς που ασχολούνται με την αστυνομική λογοτεχνία και τα ψυχολογικά θρίλερ;

      Σίγουρα δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από την ξένη. Υπάρχουν εξαιρετικοί συγγραφείς,  κάποιοι απ’ αυτούς θεωρώ ότι πραγματικά  θα μπορούσαν άνετα να σταθούν στο εξωτερικό.  Τι φταίει και δεν συμβαίνει αυτό, τουλάχιστον στον βαθμό που τους αξίζει; η αντανακλαστική απάντηση είναι πως είμαστε μια μικρή αγορά, περιορισμένη από μια γλώσσα μερικών μόλις εκατομμυρίων. Είναι τόσο    χιλιοειπωμένο αυτό το επιχείρημα που πλέον χάνει την δύναμη του. Στο κομμάτι της εξωστρέφειας και των μεταφράσεων πιστεύω ότι οι πλέον αρμόδιοι για να απαντήσουν είναι οι ίδιοι οι εκδότες. Στο δικό μας το κομμάτι, του απλού αναγνώστη, πιστεύω ότι υπήρχε και πάντα θα υπάρχει μια υποδόρια ξενομανία, ξεκινώντας από το πόσο μας έλκει, μας γοητεύει, το γεγονός ότι το χ μυθιστόρημα του τάδε ξένου συγγραφέα μεταφράζεται στην μισή ή και ολόκληρη την Ευρώπη. Αφού μεταφράζεται είναι καλό, κανόνας! Επιπλέον, υπάρχει η γοητεία του ξένου προς την ζωή μας, την πεζή καθημερινότητα μας, περιβάλλοντος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν μέτρια ή κακά ελληνικά μυθιστορήματα, προς Θεού. Φυσικά και υπάρχουν, υπήρχαν και θα υπάρχουν. Αντίστοιχα όμως, δεν υπάρχουν μέτρια ή κακά μυθιστορήματα ξένων συγγραφέων; πόσα τέτοια έχουν πέσει στα χέρια μας;  περισσότερα απ’ ότι ελληνικά,  μερικά μάλιστα με αρκετή ή και μεγάλη εμπορική επιτυχία. Ξέρετε γιατί; γιατί συγχωρούμε πιο εύκολα το μέτριο, την αποτυχία σ’ έναν ξένο συγγραφέα παρά σ’ έναν αντίστοιχο Έλληνα.

10 Κλείνοντας, αφού σας ευχαριστήσουμε, θα θέλατε να προσθέσετε εσείς κάτι για το βιβλίο σας και, αν και ίσως λίγο νωρίς, έχει γεννηθεί η σπίθα ή ο ήρωας για ένα νέο έργο;

      ΤΡΙΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ συνέβη κάτι παράδοξο. Ενώ είναι το δεύτερο μου βιβλίο, το αισθάνομαι σαν να είναι το πρώτο, μ’ έναν πολύ έντονο, καθαρό τρόπο.  Νιώθω πως έβγαλα από μέσα μου μια βαθιά, προσωπική ιστορία, ρίχνοντας το βάρος στο σκοτάδι που κουβαλούμε μέσα μας. Όλοι χρωστάμε έναν θάνατο.

     Η επόμενη ιστορία έχει ξεκινήσει να γράφεται, πάντα μέσα στο μικρό σύμπαν του Αστυνόμου Στάβαρη και της Πέρσας. Είναι το δεύτερο μέρος του DEADLiNE. Μετά την εμβόλιμη, ανεξάρτητη ιστορία της ΤΡΙΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ο κύκλος κλείνει.

Σας ευχαριστώ θερμά για την φιλοξενία!